Heo bị tiêu chảy phân xám do Balantidium Coli

9081 lượt xem.
Published in Bệnh trên Heo
| Ngày04/10/2018

Thời gian gần đây VietDVM.com nhận được khá nhiều phản hồi của các độc giả trên khắp cả nước liên quan đến việc nhiều đàn heo mà đặc biệt là heo cai sữa tiêu chảy phân xám nhưng điều trị bằng kháng sinh không khỏi.

 

Tổng kết các thông tin nhận được từ độc giả chúng tôi nghi ngờ nhiều khả năng nguyên nhân là do một loại trùng lông có tên Balantidium coli (B.Coli). Đây là lý do vì sao điều trị bằng kháng sinh lại không có hiệu quả với bệnh này (vì kháng sinh không tiêu diệt được ký sinh trùng).

Balantidium Coli
Balantidium Coli

Balantidium Coli là một loại ký sinh trùng đơn bào đường ruột hay còn được gọi là mao trùng vì nó di chuyển bằng lông, nó gây đau bụng và tiêu chảy trên cả người và động vật có vú trong đó đặc biệt là nó gây bệnh tiêu chảy phân xám trên heo.

 

Bệnh thường có mặt ở các nước nhiệt đới và các nước đang phát triển – những nơi có điều kiện vệ sinh môi trường kém. Những năm trở lại đây bệnh xuất hiện trên khá nhiều trang trại ở nước ta, đặc biệt là những trang trại sử dụng nước ao, hồ, sông…để tắm và cho heo uống.

Nguồn nước ô nhiễm chứa nhiều mầm bệnh Balantidium Coli
Nguồn nước ô nhiễm chứa nhiều mầm bệnh Balantidium Coli

Trong khuôn khổ bài viết này, VietDVM.com sẽ cố gắng cung cấp cho quý độc giả và bà con chăn nuôi những thông tin cơ bản, tổng thể nhất về căn bệnh nhằm giúp bà con chủ động hơn cũng như biết cách hạn chế tối đa thiệt hại do Balantidium Coli gây ra.

 

1. Những hiểu biết cơ bản về mầm bệnh Balantidium Coli.

Balantidium Coli thường được tìm thấy trong ruột già của cả heo bệnh, heo còi cọc và trong chất thải chăn nuôi.

 

Balantidium Coli gây bệnh Balantidias (hội chứng lỵ) với các biến chứng như tiêu chảy dạng nước thường gặp ở heo cai sữa và heo thịt (4-12 tuần tuổi), có thể gây thủng ruột, xuất huyết đường tiêu hóa.

 

Khi Balantidium Coli kết hợp với các tác nhân gây bệnh khác như E.coli hay Salmonella nó sẽ góp phần làm trầm trọng triệu chứng tiêu chảy trên heo làm heo giảm tăng trọng.

 

Trùng lông Balantidium Coli sống chủ yếu ở manh tràng và thỉnh thoảng cũng phát hiện ở đoạn cuối của hồi tràng. Chúng ăn vi khuẩn, các tinh bột chưa tiêu hóa hết và đôi khi ăn ngay cả cá thể đồng loại.

 

2. Vòng đời của Balantidium Coli.

Vòng đời của Balantidium Coli
Vòng đời của Balantidium Coli

Trùng lông Balantidium Coli nhiễm qua đường ăn uống (nhiễm từ thức ăn, nước uống…). Khi các nang trứng gây bệnh của Balantidium Coli được ăn vào tới ruột sẽ trải qua hai giai đoạn phát triển: Giai đoạn u nang (Cyst) và Giai đoạn hoạt động (Trophoziotes).

 

Nang (Cyst) là giai đoạn gây nhiễm của vòng đời B. coli. Chúng hình thành thể nang (Cyst), khi gặp điều kiện môi trường bất lợi (pH thay đổi, phân rắn…) các nang (Cyst) theo phân ra ngoại cảnh, sau đó xâm nhập vào vật nuôi qua đường tiêu hóa hình thành thể hoạt động (Trophoziotes). Cả Cyst và Trophoziotes đều là mầm bệnh gây tiêu chảy cấp hay mạn tính.

 

3. Balantidium Coli gây bệnh cho heo như thế nào?

Khi các nang (Cyst) được heo ăn vào và đi qua hệ thống tiêu hoá. Các nang (Cyst) có nhiều lớp vách nang cứng rắn để bảo vệ, nên nó không bị tiêu diệt khi qua môi trường axit dạ dày, tới ruột non và hình thành Trophozoites. Trophozoites sống ở manh tràng và đại tràng của ruột già. Chúng xâm chiếm ruột già, tồn tại trong lòng ruột và ăn hệ vi sinh vật đường ruột, các mảnh vỡ tế bào, các thức ăn trong lòng ruột, thậm chí xâm nhập cả vào niêm mạc ruột, gây tổn thương niêm mạc.

Cách Balantidium Coli gây bệnh cho vật chủ
Cách Balantidium Coli gây bệnh cho vật chủ

Một số Trophozoite xâm nhập vào thành của ruột già nhờ có enzyme phân giải protein và nhân lên bằng phân hạch nhị phân vô tính gây hư hại thành ruột già và một số khác trở về lòng ruột.
Trong lòng ruột, Trophozoites biến thành u nang Cyst khi phân khô. Các Cyst này được hình thành trong ruột già hay bên ngoài cơ thể và tiếp tục là mầm bệnh cho người, vật nuôi và bắt đầu một chu kỳ mới.

 

Bản chất của loại trùng lông Balantidium Coli là sống hội sinh, chúng chỉ tấn công vào thành ruột để gây bệnh khi niêm mạc ruột bị tổn thương do một nguyên nhân nào đó. Do đó, nguy cơ nhiễm trùng lông xảy ra cao nhất ở những heo có khả năng miễn dịch kém, suy dinh dưỡng…Thông thường niêm mạc ruột bị tổn thương do nhiễm trùng, nhiễm độc thức ăn, thương hàn, lỵ trực khuẩn…

 

Khi Balantidium Coli chuyển sang dạng hoạt động, trùng lông gây hoại tử mô ở thành manh tràng, tại đây Balantidium Coli tiếp tục sinh sản và phá hủy mô thành ruột làm cho các thương tổn vết loét ngày càng rộng và sâu. Sự phá hủy thành ruột của Balantidium Coli mạnh hơn vì có thêm tác động của yếu tố cơ học. Do đó, trùng lông có thể xâm nhập sâu vào thành ruột gây thủng ruột, hiện tượng này hầu như chỉ xảy ra ở đại tràng.

 

4. Biểu hiện lâm sàng của heo mắc bệnh tiêu chảy phân xám do Balantidium Coli

Heo nhiễm Balantidium Coli gầy còm, lông da khô, giảm ăn, giảm tăng trọng và đặc biệt là tiêu chảy phân xám (phân xi măng) hoặc vàng loãng và đôi khi có lẫn máu.

Heo bị  tiêu chảy do nhiều B.Coli
Heo bị tiêu chảy do nhiều Balantidium Coli
Heo con bị tiêu chảy do nhiễm B.Coli
Heo con bị tiêu chảy do nhiễm Balantidium Coli
Phân của heo nhiễm B.Coli
Phân của heo nhiễm Balantidium Coli

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, con bệnh có thể bị tử vong. Tỷ lệ tử vong do bệnh trùng lông Balantidium Coli gây nên có thể chiếm đến 29%. Nguyên nhân tử vong thường do biến chứng thủng ruột, xuất huyết đường tiêu hóa…

 

Mổ khám ruột heo có thể quan sát dễ dàng bằng mắt thường bệnh tích ruột đặc trưng do Balantidium Coli gây ra trên ruột già có nổi lên những u hạt trắng nằm rải rác.

Mổ khám heo nhiễm B.Coli
Mổ khám heo nhiễm Balantidium Coli

 

Co nhiều hạt màu trắng trên ruột heo mắc bệnh B.Coli
Co nhiều hạt màu trắng trên ruột heo mắc bệnh Balantidium Coli
Ruột heo mắc bệnh B.Coli
Ruột heo mắc bệnh Balantidium Coli

5. Hướng chẩn đoán?

Chẩn đoán bệnh nhiễm trùng lông Balantidium Coli có thể dựa vào triệu chứng lâm sàng. Tuy nhiên, dấu hiệu của hội chứng lỵ do trùng lông gây ra thường khó phân biệt với hội chứng lỵ do trực khuẩn hoặc amíp gây ra. Vì vậy, trong những trường hợp này, cần thực hiện thủ thuật cận lâm sàng như soi trực tràng có thể thấy vết loét đặc trưng do trùng lông B. coli gây nên với đặc điểm vết loét thường rộng, sâu, đáy thường có phủ mủ, mô bị hoại tử…

 

Ngoài ra, có thể xét nghiệm phân để tìm Trophozoites của Balantidium Coli. Các u nang Cyst hiếm khi được tìm thấy. Trong quá trình chẩn đoán chú ý phân biệt với bệnh cầu trùng: Bệnh cầu trùng xảy ra phổ biến ở heo con theo mẹ, phân không có màu xám đen, trong khi đó bệnh do B. coli xảy ra ở heo cai sữa và heo choai.

 

 

6. Phòng bệnh và hướng xử lý khi đàn heo đã có con bị tiêu chảy phân xám?

Bước 1: Vệ sinh sát trùng lại toàn bộ chuồng trại và làm thường xuyên để hạn chế và tiến tới loại bỏ mầm bệnh khỏi trại.

 

Bước 2: Kiểm tra lại toàn bộ thức ăn hiện tại nếu phát hiện nấm mốc → loại bỏ. Lựa chọn và bảo quản thức ăn sao cho hạn chế tối đa nấm mốc và vi khuẩn.

 

Bước 3: Kiểm tra lại nguồn nước, xử lý nước bằng Chloride 5ppm trước khi sử dụng.

 

Bước 4: sử dụng kháng sinh cho toàn đàn liên tục trong 7-10 ngày. Loại kháng sinh tùy thuộc vào mầm bệnh kế phát.

 

Hiện nay trong những trường hợp này người ta thường khuyến cáo sử dụng Halquinol – nó không phải kháng sinh mà là một nhóm các hợp chất được tổng hợp từ Quinolin 8-ol (8-Hydroxyquinoline) để thay thế cho kháng sinh bổ sung vào trong thức ăn chăn nuôi giúp phòng bệnh tiêu chảy và kích thích vật nuôi phát triển.

 

  • 8-Hydroxyquinoline là một hợp chất hữu cơ với công thức C9H7NO. Nó là một dẫn xuất của quinoline heterocycle bởi vị trí của một nhóm OH trên số carbon 8. Hợp chất màu vàng ánh sáng này được sử dụng rộng rãi về mặt thương mại, mặc dù dưới nhiều tên khác nhau

 

Trên đây gần như là toàn bộ thông tin liên quan đến Balantidium Coli từ tổng quát đến chi tiết, hy vọng nó hữu ích cho quý độc giả và bà con chăn nuôi!

 

 

VietDVM team

(VietDVM chân thành cảm ơn các đồng nghiệp khắp mọi miền đã liên tục gửi cho chúng tôi những tư liệu quý giá và thiết thực trong quá trình hoàn thiện bài viết này).

  • Hãy là người đầu tiên bình luận về bài viết này
Bình luận như khách
Hoặc đăng nhập để bình luận
0 / 3000 Giới hạn ký tự
Chuỗi của bạn nên trong khoảng 10-3000 ký tự
Điều khoản & Quy định.

 

LIÊN HỆ

VietDVM - Trang thông tin và kiến thức
chăn nuôi thú y uy tín và lớn nhất Việt Nam

Hotline: 0934-671-388  |  Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

  Bạn đang sử dụng VietDVM v3.6
© Bản quyền thuộc về VietDVM™
Ω Vận hành và khai thác bởi công ty CP Ứng dụng & Truyền thông X7PLUS® JSC
Giấy phép số 391/GP-BTTT cấp bởi Bộ Thông tin và truyền thông.
® Website VietDVM.com đã đăng ký Luật bản quyền quốc tế.    DMCA.com Protection Status

 

 

 

  • VietDVM - Trang thông tin và kiến thức Chăn nuôi Thú y uy tín và lớn nhất Việt Nam

    © Bản quyền 2014 - 2018 thuộc về VietDVM™. ¶ Bạn đang sử dụng VietDVM™ v3.6

    ∩ Giấy phép số 391/GP-BTTT cấp bởi Bộ Thông tin và truyền thông.

    ® Website VietDVM.com đã đăng ký Luật bản quyền quốc tế.

    Ω Vận hành và khai thác bởi Công ty CP Ứng dụng và Truyền thông X7PLUS - X7PLUS® JSC

    VPGD: Tầng 8, tòa nhà Hanoi Creative City, Số 1 Lương Yên, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.

    Email: X7PLUS.jsc@gmail.com | Website: www.X7PLUS.com

  • Liên hệ nội dung & kết nối VietDVM:

    Facebook: @congdongVietDVM | Twitter: VietDVM | Likedin: /in/VietDVM

    Hotline: 0934-671-388 | Email: vietdvm@gmail.com

     

    Liên hệ quảng cáo & hợp tác:

    Tel: 0246-2949-951 | 0934-671-388 | vietdvm@gmail.com

  • logo X7PLUS DMCA.com Protection Status